* 10:00 Goiz eta arratsaldez, San Frantzisko pasealekuan, kale saskibaloia (3 x 3), X. San Joan saria. 16:00 Graffiti erakusketa, Trianguloan. 16:00 Skate lehiaketa Lopez-Mendizabal pasealekuan. 18:00 Kultur etxeko dantza tailerreko ikasleen emanaldia Leidorren. 19:30 Lopez-Mendizabal pasealekuan kontzertua: “Borderline”.
* Ekainak 20, larunbata
09:00 Goiz guztian, sanjoanetako aparteko azoka. 10:00 Beotibar pilotalekuan, Tolosako Beotibar Zesta Punta Eskolak antolatuta, XVIII. San Joan Zesta-Punta Txapelketa. 10:00 Usabal kiroldegian, igeriketa probak, XIL. San Joan saria. 10:30 GiroArte dultzaina taldea kalez kale ibiliko da, herria doinuz alaitzen. 11:00 Erraldoi eta buruhandiak, Tolosako Dultzaineroekin. Irteera Plaza Zaharretik. 11:30 “Bonberenea Txaranga” kalez kale ibiliko da, herria doinuz alaitzen. 11:30 Tolosako Koadrilen Egunari hasiera emango zaio Trianguloan. Egun osoan: jokoak, txiste, irrintzi eta bertso lehiaketak, kalejira, dantzaldia, etab. Eguna alaitzen txaranga eta dultzaineroak arituko dira. 12:00 Suziria, Udaletxeko balkoitik, eta kanpai hotsa, jaien hasiera iragartzeko. 14:00 Ferialean, koadrilen herri bazkaria. 16:30 Txirrindulariak, “Agustin Urkola” 2. urteko kadeteen proba, Oriako Txirrindulari Eskolak antolatuta. 18:00 Usabal kiroldegian, eskubaloi San Joan sariaren finalak. 18:30 Tolosako margolarien XLIII. erakusketaren inaugurazioa, Txinparta elkartean . 19:00 Plaza Berrian Xanpetiki-dantza eta Larrain-dantza. 19:00 “Iraunkorrak” Txaranga eta “Mulambo” perkusio taldea kalez kale ibiliko dira, herria doinuz alaitzen. 23:00 Plaza Berrian “Humus”, “Deabruak Teilatuetan” eta “Laket” musika taldeen emanaldia. 23:30 “Bonberenea Txaranga” kalez kale ibiliko da, herria doinuz alaitzen.
* Ekainak 21, igandea
Egun guztian zehar Herri Musika Tresnen Topaketa. Dultzaineroak, txalapartariak, albokalariak eta Trikitilariak kalez kale ibiliko dira, herria doinuz alaitzen. 09:00 Diana, GiroArte dultzaina taldearekin. 10:00 Xake-Jokoa, Kultur Etxean, “Tolosako Xake Elkarteak” antolatuta: XXXVI. Nazioarteko Lehiaketa taldeka, XXXIII. “Enrique Pineda” Memoriala. 10:30 Haurrentzat entzierroa, irteera Plaza Berritik. 11:00 Erraldoi eta buruhandiak, Tolosako Dultzaineroekin. Irteera Plaza Zaharretik. 11:00 San Frantzisko pasealekuan, Tolosako Harizpe Elkarteak antolatuta, Toka Lehiaketa. 11:00 Goizez eta arratsaldez (11:00/13:30 eta 16:00/19:30), haur jaialdia, Sortzez Garbia plazan: gaztelu, ohe elastiko, tren txiki... etab. 12:00 Oria ibaian batel estropadak (sailkapen probak) 18:00 Berazubin, tenisa. San Joan sariaren finalak. 18.00 Sortzez Garbia plazan haur ikuskizuna, “Hortzmuga” 18:00 Zezen plazan, zezen-errekortarien V. Lehiaketa adarpuntak moztu gabeko zezenekin. 18:00 San Frantzisko pasealekuan Txirrindulari Criterium-a, “Jose Manuel Ansorena XIII. Memoriala”, Oriako Txirrindulari Eskolak antolatuta. Emakumezko, kadete, gazte eta afizionatu mailako txirrindulariek hartuko dute parte. 19:30 “Mariachi Tequileño” taldearen kalejira. 19:30 Berdura plazan “Txistularien Alardea”. 23:00 Su festak, 1. bilduma; Z. Caballer. 23:30 Trianguloan kontzertua: “Mariachi Tequileño” taldearen eskutik. 23:30 Plaza Berrian “Erdizka Lauetan” musika taldearen emanaldia.
* Ekainak 22, astelehena
11:00 Goizez eta arratsaldez (11:00/13:30 eta 16:00/19:30), haur jaialdia, Sortzez Garbia plazan: gaztelu, ohe elastiko, tren txiki... etab. 11:00 Euskalerria Plazako “Iturriza” helduen elkartean Mus Txapelketa. 18:00 Sortzez Garbia plazan “Zirika Zirkus” haur ikuskizuna. 18:00 Trianguloan Herri Kirol saioa. 20:30 Hodei Truk abesbatzaren kontzertua Berdura plazan. 22:30 Euskal Herria plazan kontzertua: “Mikel Markez, Erramun Martikorena eta Niko Etxart” (euria eginez gero Leidorren). 23:30 Plaza Berrian “Une” eta “Gatibu” musika taldeen emanaldia.
* Ekainak 23, asteartea
11:00 Goizez eta arratsaldez (11:00/13:30 eta 16:00/19:30), haur jaialdia, Sortzez Garbia plazan: gaztelu, ohe elastiko, tren txiki... etab. 12:00 Berdura Plazan Ertzaintzaren musika bandaren kontzertua. 17:00 Txistularien kalejira, antzinako erronda bidetik barrena. 18.00 Sortzez Garbia plazan haur ikuskizuna, “Xurdin” 18:00 Usabal kiroldegian Squash Txapelketen finalak, XVIII. San Joan saria. 19:30 Zerkausian bertso jaialdia: Aitor Mendiluze, Amaia Agirre, Bixente Gorostidi, Mikel Artola, Aitzol Barandiaran eta Jokin Sorozabal, gai-jartzailea Iker Iriarte. 19:30 Udalbatza Plaza Zaharretik abiatuko da Arrameleko San Joan kaperako bezperetan eta arrats otoitzetan parte hartzeko. 20:00 Berdura plazan, Isidro Larrañaga Akordeoi Orkestraren kontzertua. 22:00 San Joan sua, Andre Maria plazan, Udalbatza bertan dela. Ondoren, Udaberri Dantzari Taldeak eta Tolosako Musika Bandak jardungo dute. “San Joan” zortzikoa jo ondoren, Musika Banda kalez kale ibiltzera abiatuko da. Jarraian “Hodeiertz” abesbatzak kantatuko du. 23:30 Plaza Berrian disko jaia: “Nemux”.
* Ekainak 24, asteazkena
07.00 Alkate Soinua Tolosako Txistulari Bandaren eskutik. 08:30 Diana, Tolosako Musika Bandarekin. 08:45 Diana, Tolosako eta Iruñeko txistulari bandekin. 09:00 Diana, GiroArte dultzaina taldearekin. 09:00 Txirrindulariak (irteera): 1. eta 2. mailako afizionatuen proba, “XXXVI. Jose Mª Anza Memoriala”, Oriako Txirrindulari Eskolak antolatuta. 09:30 Plaza Zaharrean Eskopetariak eta Tolosako Musika Banda bilduko dira. Diana, desfilea eta, ondoren, San Joan Alardea, Gipuzkoako antzinako foru milizien oroimenez, Udalbatzak presidituta. 10:00 Meza Nagusia Santa Maria parrokian; “Santa Maria Kaperak” abestuko du. Ondoren, prozesioa. Bertan parte hartuko dute Udalbatzak, kofradiek, Tolosako bordondantzariek eta erraldoiak; aldi berean, elkarteetako eskopetariek ordenantzetako salbak botako dituzte betiko tokietan. Elizkizunak amaitu ondoren, eskopetari konpainiak Trianguloan bilduko dira berriro, bertan azken deskargak egiteko. 11:45 Txirrindulariak (amaiera): XXXVI. Jose Mª Anza memoriala. 12:00 Oria ibaian batel estropadak (finalak) 13:00 Kontzertua, Berdura Plazan, Tolosako Musika Banda eta Tolosa eta Iruñeko udal txistulariekin. 16:45 Udalbatza, Tolosako Musika Banda, txistulari, bordondantzari eta eskopetariak Plaza Zaharretik abiatuko dira, Santa Maria eliza nagusiko bezperetara joateko. Ondoren, Arrameleko San Joan kaperan izango diren arrats otoitzetan parte hartuko dute. Elizkizuna amaitzean, Udalbatza, bordondatzariak, txistulariak, Musika Banda eta eskopetarien konpainiak Trianguloan bilduko dira, bertan azken deskargak egiteko. Ondoren ohiturazko aurreskua dantzatuko da bertan. 18:00 Zezen plazan zaldi ikuskizuna “El zahorí y sus caballos”. 19:30 eta 23:30 “Jones Brothers” txaranga kalez kale ibiliko da, herria doinuz alaitzen. 20:00 “Mac Jeara’s Band” musika taldea kakez kale ibiliko da herria doinuz alaitzen. 23:00 Su festak, 2. bilduma; Astondoa Piroteknia.
OHARRAK • Ekainaren 18an Errotaren aurre aldeko lorategietan, Haur Liburutegiaren “Udako Festa”; 17:30etan “1.728 Animali Kontu” ipuin kontaketa; 18:30etan Txokolatea. (euria eginez gero Zerkausian) • Ekainaren 18an, 19:00etan Aranburu Jauregian, Kultur Etxeko arte plastikoen lantegietako ikasleen lanen erakusketa zabalduko da. • Ekainaren 19an Usabal kiroldegian, koadrilen arteko “Tolosa Kup” areto futbol txapelketaren finalak (19:30 semifinalak, 20:30 finalak). • Ekainaren 19an 19:00etan Kultur Etxeko areto nagusian “Budas en el Exilio” dokumentala, eta Jhampa Zopa eta Nawang Lhamo monje Tibetanoen hitzaldia. Ondoren, Mungod-eko Thepo Khangtsen monastegiko monjeek “Tibeteko kantu sakratuak” kontzertua eskainiko dute. Toki berean ekainaren 20tik 24ra Tibeteko argazki eta eskulangintza erakusketa (17:30-20:30). • Ekainaren 22tik 28ra Usabal polikiroldegian areto futbola haurrentzat Arsenal elkarteak antolatuta. • Ekainaren 25etik 27ra TOL0SANDBLUES; Raminudo Amador, Ñako Goñi, Otis Grand, Mingo & The Blues Intruders, Donostiako Musika Eskolako Big Band-a. • Ekainaren 27an 19:00etan Berdura plazan, Sagardo Txapelketa, San Joan saria. Sagardo dastatzea. Antolatzailea, Batasuna elkartea. • Ekainaren 28an goizeko 10:00etan Beotibar pilotalekuan Tolosaldeko eta Leitzaldeko Hitza V. esku pilota txapelketa. • Uztailaren 5an, jubilatuen bazkaria.
Noiz eta Non: Maiatzaren 8an, 15ean, 22an eta 29an, eta Ekainaren 5ean, 12an, 19an eta 26an, (ostiralak) arratsaldeko 8etan Aihotz Plazan.
Parteharzaileak: Jatorri tradizionaleko musika tresnak: txistua, trikitixa, txirula, alboka, dultzaina, erritmo eta harmonia oinarri baten gainean (bateria, teklatua eta baxua)
“Hasieran akademiako ikasleen ikasturte amaierako helburutzat planteatu bazen ere, “Dantza Plazan” beste talde batzuei eta herritar orori guztiz zabalik dago, eta hurrenez hurreneko edizioetan gero eta partaide gehiago dago saio bakoitzean”, nabarmendu du Udal Folklore Akademiako zuzendari Pedro Elosegik.
Erabilitako eredua —betiko erromeria hiri girora ekartzea, azken batean— beste leku batzuetan ere imitatu da, izen bera erabiliz batzuetan. Hamaika jotzailek jartzen dute musika: tresna unibertsalen erritmo eta harmonia oinarri baten gainean (bateria, teklatua eta baxua) jatorri tradizionaleko musika tresna melodikoak joz (txistua, trikitixa, txirula, alboka, dultzaina…). Musika moldaketa gehienak “Dantza Plazan” saioetarako bereziki idatziak dira.
Berrogeita hamar piezak osatzen dute dantza egitaraua, zazpi taldetan banatuta: kalejirak, irri dantzak, jauziak, dantza askatua, soka dantzak, suiteak eta kontradantzak. “Hamar edo hamabi dantzak osatzen dute saio bakoitza, zeina Akademiako bi irakaslek gidatzen baitute plazan bertan, pausu eta koreografiari buruzko jarraibideak emanez. Saioa guztien bukaeran Larrain dantza eta Txulalai dantzatzen dira”
1987. urtea amaitzear zegoela, musika talde bat osatzeko asmoarekin elkartu ginen lau lagun: Aitor Gorosabel Garai, Asier Osoro, Xabier Bastida eta Borxa Arrillaga. Gehienontzat tresna bat jotzen genuen lehen aldia izan arren, musika egiteko gogo handia genuen. Eibartarrak gara laurok. Eibar Euskal Herrian dagoen hiri industriala da. Txiki-txikitatik gara lagunak, eta gauza askok elkartzen gaitu, besteak beste, elkarrekin musika proiektu bat sortzeko eta bizitzeko gogoak. Proiektu honi Su Ta Gar izena eman genion, jendaurrean lehen aldiz jo (1988-8-14) baino astebete lehenago.
Lehenengo grabaketa gure kontura egin genuen, 1989ko maiatzean, Eibarko lagun batzuen lokalean. Maketa honek arrakasta haundia lortu zuen eta arrakasta horrek, beste grabaketa bat (estudio profesional batean) burutzeko aukera eman zigun. Bigarren maketa hau, lehen albumerako bidean aurreneko pausoa izan zen. Tarte horretan, Mikel Laboaren ‘Haika Mutil‘ kantaren bertsioa egin genuen, Laboaren omenezko ‘Txerokee‘ diskoan argitaratuko zena. 1990. urtean, Estigia taldearekin batera, Villa de Bilbao lehiaketan lehenengo saria irabazi genuen. Sariak Estigiakoekin disko bat erdibana grabatzeko aukera ematen zigun, baina aukera hori baztertu eta 1990eko azaroan ‘Jaiotze Basatia‘ grabatzen dugu IZ estudioan. Gure lehenengo lan hau 1991ko martxoan argitaratzen da Zarata diskoetxearen babesean. Diskoa batik bat Euskal Herrian aurkeztu genuen arren, urte bereko urrian Alemania, Suitza eta Austriara joan ginen squatetan kontzertuak ematera...
1992. urteko apirilean, ‘Hortzak Estuturik‘ grabatu genuen IZ estudioan berriro ere. Aurrekoan bezala, Kaki Arkarazo aritu zen teknikari. Lan berria urte bereko ekainean argitaratzen da, baina oraingo honetan Esan Ozenki zigilu berriaren babesean. Euskal Herrian eta Espainianurte oso bat diska aurkezten ibili eta gero 1993.ko apirilean Europan zehar bira egin genuen EH Sukarra taldearekin batera. Bira honen bukaera festa bezala, kontzertu berezia eman genuen Eibarren. Kontzertua bideoan grabatu eta ‘More Volumen Tour‘ eta ‘Su Ta Gar zuzenean‘ izenarekin argitaratu genuen.
1993ko irailean, material berria eskuetan hartuta, Lorentzo Recordsera jo genuen disko berria grabatzera. Aitor Ariño aritu zen teknikari, eta abenduaren hasieran kaleratu genuen aurreko diskoaren zigilu berarekin. ‘Munstro Hilak‘ Euskal Herrian zehar aurkeztu eta gero, Espainia eta Frantzian aurkeztu genuen, 1994ko urtarrila eta otsailean, eta 1995 urtearen hasieran Italia, Austria eta Alemaniara joan ginen berriro.
Ostera beste disko bat grabatzekotan ginela, Borxak istripua izan zuen 1995ko maiatzean eta gertaera hark asmo guztiak aldarazi zizkigun. Borxaren anaia, Galder, hasi zen bateria jotzen, eta 1996.ko udaberrian ‘Sentimenak Jarraituz‘ diskoa grabatu genuen, aurreko produkzio berarekin. Urte bereko maiatzean argitaratu zen eta lehengo aldiz bideo klip bat atera genuen albumari izena ematen dion kantuarekin. Bideo klipak sari bat baino gehiago irabazi zuen hainbat bideo lehiaketatan.
Aurreko diskoa Espainia eta Frantziako hainbat hiritan aurkeztu ondoren, bateri jolez aldatu genuen berriro. Iban Zugarramurdik hartu zuen Galder Arrillagaren tokia. Bateri jole berriarekin grabatu genuen, 1997ko iraila eta urria artean, ‘Agur Jauna Gizon Txuriari‘ eta urte hartako azaroan Kubara joan ginen aurkeztera. Abendutik aurrera Euskal Herrian, eta 1998ko otsailean Espainian aurkeztuz.
Urte horretako udaran “Eromena” kantua grabatu genuen Elkar estudiotan, urte amaieran “Gaur olerkiak bihar presoak Euskal Herrirat!” bilduman kaleratuko zena. Bilduma disko hau, euskal preso politikoen Euskal Herriratzearen alde kaleratu zuen Iparraldeko preso sustengu komiteen koordinaketak. Bertan, euskal preso politiko eta bertsolari batzuek eginiko hitzei, euskal musika taldeek musika jartzen die. Guztira 11 kanta biltzen dira aipaturiko bilduma honetan. “Eromena” kantaren hitzak Carmen Gisasola markinarrarenak dira.
Gure jarraitzaileen eskaerei erantzunez, 1999. urteko ekainean 'Su Ta Gar 1987-89' lehengo bi maketen edizio berezia argitaratu genuen, Gaztelupeko Hotsak disketxearekin. Bertan, garai hartako abestiez gain, PCrako egokituriko 'Jo Ta Ke' abestiaren bideoa dago, abestiak bezala garai haietan grabatua.
Maketen edizio bereziaren produkzioa amaitu eta gero, disko berria grabatzen hasi ginen, orain ere Berrizko Lorentzo Records estudioan. 1999ko uztaila eta iraila artean grabatu eta nahastu ondoren, azaroaren 8an kaleratu zen GOR disketxearen eskutik, gure azken ekoizpena: 'Homo_Sapiens?'. Urte honen amaiera eta 2000. urtearen hasiera artean 'Homo_Sapiens? Tour'00' aurkezpen bira egin genuen, izugarrizko muntai berezia erabiliz. Bira honek zailtasun tekniko eta produkzio kostu handiak zituela eta, Euskal Herrian zehar bakarrik egin ahal izan genuen. Hala nola, bira honetako azken kontzertua, Iholdin emana, bideoan grabatzea erabaki genuen. Aurrerago, gure zuzeneko bigarren bideo argitaratua izango zena, hain zuzen.
Horrela, 2000. urtearen ekainean 'Homo_Sapiens? Tour'00' bideoa argitaratzen da GOR Diskak zigiluaren babesean.
2000. urteko irailaren azken egunetan Judas Priest taldearen 'The Sentinel' abestiaren bertsioa grabatu eta nahastu genuen Berrizko Lorentzo Records estudioan. Abesti hau Judas Priest taldearen omenezko 'Metal Gods' izeneko diskoan argitaratu zen Zero diskaetxearen babesean, 2000. urtearen azaroan. Disko honetan gure bertsioaz gain µLT, Berri Txarrak, Hamlet, Ktulu edo Baron Rojo bezalako taldeen bertsioak aurkitzen dira.
2001ko apirilaren 17an kaleratu genuen gure zuzeneko lehenengo diska, 'Su Ta Gar Jo Ta Ke' izenburupean eta Gor Diskak disketxearen babesean. Garai guztietako 23 abestiez osaturiko lan bikoitz honek CD formatuan PCrako egokituriko bi abestien bideo klipak ditu, 'Su Ta Gar 1987-89' maketen edizio berezian egin genuen bezala. Lan honetan 2000.ko bukaeran emandako lau kontzertuen grabaketa eta lan askoren emaitza biltzen dira.
'Su Ta Gar Jo Ta Ke' diskaren zuzeneko aurkezpenak prestatzen ari ginela baterijole aldaketa ematen da taldean berriro. Oraingoan ere Galder Arrillaga, Borxaren anaiak, hartzen du bigarren aldiz azken urteetan Iban Zugarramurdik bete zuen tokia.
2001.ko abenduaren 3an aurkezten da Gasteizko Gaztetxearen aldeko 'Gaztetxeak Martxan' CDa, Bertan, Euskal Herriko talde desberdinen abestien artean, gure 'Gaztea' abesti berria aurkitzen da. Abesti hau urriaren 11 eta 12 bitartean Arrasateko Shot estudioan grabatu genuen.
2002.ko urtearen hasieratik abesti berrien konposaketa lanean geniarduen bitartean zuzeneko emanaldiak ematen jarraitzen genuen 'Su Ta Gar Jo Ta Ke' biraren barruan. Nahiz eta gure lehenengo asmoa disko berria 2002.ko azaroan kaleratzea izan, 2003.ko otsaila eta martxoa bitartean grabatu ta apirilaren bukaerararte ez genuen argitaratu. 'Itsasoz beteriko mugetan', aurreko lana bezala, GOR Diskak diskoetxearekin kaleratu zen.
2003. urteko maiatzaren bukaeratik aurrera 'Itsasoz Beteriko Mugetan' zuzeneko aurkezpen kontzertuak egin genituen Euskal Herrian. Aitorrek izan zuen eztarriko ebaketa batek, kontzertu batzuen atzerapena ekarri zuen. Aurkezpen kontzertuen artean maiatzak 29an Iruñako Artsaia aretoan 600. kontzertua eman genuen.
Beste alde batetik, Espainian egin nahi genituen 'Itsasoz Beteriko Mugetan' aurkezpen gehienak bertan behera gelditu ziren guztiok ezagutzen ditugun arrazoi 'demokratikoengatik'. Egoera hau, Espainiako kontzertu gehienen galarazpena, gaur egun ere mantentzen da.
‘Itsasoz Beteriko Mugetan' lanaren promozio gisa, ‘Bizitzaren Borroka’ kantan oinarrituriko bideo klipa grabatu genuen Iker Treviñorekin.
2004 eta 2005 urteetan zehar 'Itsasoz Beteriko Mugetan' kontzertuekin jarraitzen dugu, tartean Viñarock edo Metalway bezalako kontzertu erraldoietan parte hartuz eta Espainian zehar ere emanaldiak emanez.
2005. urtearen bigarren zatian abesti berrien entseguak hasi genituen lokalean, eta pieza denak prest genituenean, 2006ko urtarrilean, Lorentzo Recordsera joan ginen, beste behin, Aitor Ariñogaz disko berria grabatzera. Hilabete batzuen ekoizpen prozesua eta gero, Apirilaren 5ean 'Jainko Hilen Uhartean' disko berria kaleratzen dugu, oraingo honetan guk sortutako ‘Jo Ta Ke Ekopizpenak’ zigilu berriarekin. Honekin batera, kontratazioa taldearen esku gelditzen da ere, gure asmoa, etorkizunean, gure proiektuaren gain kontrol osoa izatea delarik.
'Jainko Hilen Uhartean' lan berriaren CD-aren barnean, Juanma Bajo Ulloa zinegile handiak zuzenduriko ‘Itxaropen Hitza’ bideo klipa ere aurki dezakegu, PC eta MAC-en ikus daitekena. Valentziako kontzertu batean eta Gasteizko kaleetan grabatu genuen eta oso kritika onak izan ditu ikus entzutezko komunikabide eta jarraitzaileen artean.
2006ko apirilean, disko berria kaleratzearekin batera, zuzeneko aurkezpenak egiten hasi ginen, aretoetan lehenik eta toki irekietan geroago, Bilboko Aste Nagusikoa adibidez. Urte honetako udazkenean lehen aldiz Britaniar uhartean bi kontzertu eskaini genituen. Bestalde azaroan 'Itxaropen Hitza' bideo lana Cinemad'06 jaialdi ospetsuan saritua izan zen eta finalista bezala aukeratua Malagako zinema jaialdian 2007ko martxoan.
2007. urtea Eibarren, gure herrian, emandako kontzertu hunkigarri batekin hasi genuen eta martxotik aurrera 'Jainko Hilen Uhartean' herri desberdinetan kontzertuetan aurkezten jarraitu genuen. Maiatzean 'More Volumen Tour 93' bideo lana DVD formatuan berrargitaratu genuen 'Jo Ta Ke Ekoizpenak' gure zigiluarekin.
2007ko abenduan 'Une Iraunkorrak' DVD berria kaleratu genuen, azken lanak bezala, 'Jo Ta Ke Ekoizpenak' zigilu propioarekin eta ‘Jainko Hilen Uhartean’ diskoaren grabaketatik aurrera bizitako une, sentsazio eta esperientzia batzuk betikotzeko asmoarekin. Bertan 2006ko Bilboko Aste Nagusian Botika Zaharrean, 2007ko urtarrilean Eibarren eta urrian Iruñan emandako kontzertuekin osatutako bideo nagusiaz gain, ‘Jainko Hilen Uhartean’ diskoaren eta ‘Itxaropen Hitza’ bideo kliparen grabaketen making of-ak, emozioz beteriko irudiak eta argazki sorta bat aurkitzen dira, beste gehigarri batzuekin batera. Lan honek ere oso kritika onak jaso zituen komunikabide ezberdinetan.
Gaur arte 800 ekitaldi inguru eman ditugu zuzenean, euren artean estilo desberdinak jorratzen dituzten talde askorekin.
Discografia
·JAIOTZE BASATIA 1991
·HORTZAK ESTUTURIK 1992
·SU TA GAR ZUZENEAN 1993
(DVD berrargitalpena 2007an)
·MUNSTRO HILAK 1993
·SENTIMENAK JARRAITUZ 1996
·AGUR JAUNA GIZON TXURIARI 1997
·SU TA GAR 1987-89 1999
·HOMO_SAPIENS? 1999
·HOMO_SAPIENS? TOUR`00 2000
(VHS, 55min.)
·SU TA GAR JO TA KE 2001
(Zuzeneko diska bikoitza)
Soziedad Alkoholika (SA ere deitzen zaio) 1988anGasteizen (Araba) sortutako rock musika taldea da. Juan (ahotsa), Jimmy (gitarra), Oskar (gitarra), Roberto (bateria) eta Iñaki (baxua) izan ziren taldearen hasierako partaideak. Militarismo, faxismo, arrazakeria edo sexismoa dira euren letretan gogor kritikatzen dituzten gaietako batzuk. Disko kopuru ederra saldu dute Espainia osoan (350.000 baino gehiago) eta 1995ean, Ratas zuzeneko albuma Urrezko Diskoa izatera iritsi zen, hau da, Espainian 50.000 ale bahino gehiago saldu zituen.
SAk behin baino gehiagotan adierazi du ETA babesten ez duela, baita AVTk euren kantuen letrak gaizki ulertzen dituela.
AVTren zein beste elkarte batzuen (esate baterako Partido Popularrena) presiopean, taldeak kontzertu andana bertan behera utzi behar izan du. El Corte Ingles merkataguneak SAren diskoak salmentatik at kendu egin ditu. .
BERRI TXARRAKrock taldea 1994. urtean sortu zen, Gorka Urbizu (ahotsa eta kitarra) eta Aitor Goikoetxea (bateria) musikarien bigarren talde moduan. 1997an hasi ziren, dena den, bete-betean Berri Txarrak taldeari dedikazio osoa ematen, Mikel Lopez (baxua) eta Aitor Oreja (kitarra) lagunekin batera. Azken honek 2004ean taldea uztea deliberatu zuen, taldea hirukoa bihurtuz. Berri Txarrak talde nafarra da, Lekunberri ingurukoa, eta orain arte bost disko argitaratu ditu, guztiak ere euskara hutsean eta GOR disketxearen eskutik.
Sei kantu biltzen zituen maketa autoekoitzi ostean, BERRI TXARRAK-ek hainbat sari jaso zituen sortzaile berrientzako lehiaketa ezberdinetan, eta horrek lehendabiziko disko luzea grabatzeko aukera eman zien. Emaitza 1997an iritsi zen, taldearen izen bera zeraman diskoarekin, alegia. Galarreko Espartzan (Nafarroa) Javi Sanmartinekin grabatua, 'Berri Txarrak' lanak sarrera indartsua izan zuen euskal rockaren eszenan, 'Lotsarik gabe', '500 urte ta gero' edo 'Ardifiziala' bezalako kantuei esker. Egileen hitzetan lan honek maketa eta ondoren etorriko ziren lanen arteko zubi-lana bete zuen.
Bigarren lanarekin jauzi kualitatibo izugarria egin zuten eta ondorengo lanentzako oinarri musikalak finkatuak utzi, nolabait. 1999. urtea zen eta 'Ikasten', berriz, disko haren izenburua. Sonido XXI estudioetan grabatua hau ere, oraingoan Haritz Harreguyren laguntza izan zuten ekoizpen lanetan. Lan honek ezusteko nabarmena suposatu zuen, talde ezberdin baten eboluzioa agerian utziz, kantuak ulertzeko modu berezi horrekin (sentimenduak beti lehendabiziko lerroan) eta disko benetan landua atonduz. 'Ikusi arte', 'Ez', edota 'Ikasten' kantuek kontzertu andana eskaintzeko parada luzatu zien, honela talde bezala hazteko aukera emanez.
Gerora ohitura bihurtuko zen erritmoari jarraiki, bi urte beranduago (2001ean) hirugarren lana etorri zen: 'Eskuak/Ukabilak'. Lan honekin aurrekoek erakusten zuten ezaugarri berezko horiek berretsi eta euskal rockaren punta-puntako talde izatera eraman zituen. Andoaingo Garate Studiosen grabatua Kaki Arkarazoren laguntzaz, disko honek BTX-en kantutegian sona berezia lortu duten zenbait abesti daude: 'Oihu', 'Stereo' edo 'Biziraun' kantu hunkigarria, zeinarekin Urteko Kanturik Onenari Gaztea Saria lortu baitzuten. CDaren diseinuak ere merezi du aipamenik, Biktor Anduezaren esku berau. Hirugarren disko honek estatutko entzulego zein prentsaren atentzioa deitu zuen, Euskal Herriko mugetatik gaindi.
Bira luze baten ondoren, Aitor Orejak taldea uztea erabaki zuen. Gorka, Aitor G eta Mikelek hiruko moduan jarraitzea deliberatu eta buru belarri ekin zioten kantu berriak idazteari. 2005. urtean 'Jaio.Musika.Hil' bosgarren lana argitaratzen da. Disko hau Erasoko (Nafarroa) baserri batean grabatu zen, Karlos Osinaga soinu hartzaile zutela. Nahasketak, berriz, Estatu Batuetako Kansasen burutu ziren, Ed Rose ekoizle ezagunaren eskutik (AEB-tako indie soinuan ezinbesteko izena, besteak beste Kurt Cobain, The Get Up Kids edota Motion City Soundtrack taldeekin lan egindakoa). Grabaketaren ondotik taldeak Mexiko eta Nikaraguan bira egin zuen, harrera ezin hobea erdietsiz. Egunotan taldea disko berriaren biran murgildua dabil, ezbairik gabe bira intentsoa izango denari gogoz ekinez.
Berri Txarrak taldeak, halaber, hainbat bilduma lanetan parte hartu izan du, besteak beste: 'Nafarroa, Hitza Dantzan' (GOR, 2001); 'Navarra, tierra de rock / Rock Lurraldea', 'Tributo a Judas Priest' (Zero Records, 2000) edota 'Bisai Berriak' kantu entzutetsua, 2002an Gazte Topagunerako propio idatzia.
Mulambo Mulanbo taldea chatunga bembe taldeak sorturiko erroetatik jaio zen. Kurtsiloak ematen hasi eta pixkanaka indartzen joan den perkusio talde honek ospe apur bat irabaziz gaur egun kontratatu daitekeen talde bilakatu da izugarrizko giroa dantzan jarriz bere musika brasildar nahastezinarekin.
Bonberenea txaranga Bonberenea Txarangaren lehen hazia 2003ko irailean erein zela esan daiteke, Bonberenearen 6. Urteurrena ospatzeko ekitaldien prestaketen arira. Egia esan,txaranga gehientxuenak horrelaxe sortu izan dira, festa edo ospakizunen bat girotzeko intentzioarekin lagun koadrila bat elkartuta, jaia ezin baita musikarik gabe ulertu. Bilkura hura espreski egun bakar hartarako bazen ere, lanari ekin zioten, eta proeiktuak egundaino martxan eta bizirik dirau. Ibilbide honetan zehar han eta hemengo bazterrak girotu dituzte (Tolosako ihauteri, San Juan, eta auzoetako jaiak, San Ferminak, Maritxu Kajoi, Hondarribiko Olearso jaialdia, Alegiko jaiak, Korrika, Gaztetxe martxa… ) eta baita hainbat proiektuetan parte hartu ere (Bonberenea Suffle-ren aurkezpena 2006, Pirritx eta Porrotxen Maite Zaitut eta Mari Motos bideoklipak…); musika eta jaia kohesio sozialerako herramienta gisara erabiliz, eta elkarbizita eta elkarulermenera gonbidatuz. 2005ean kaleratu zuten gure lehen diskoa, Bonberenea Ekintzak-ek ekoitzia eta Karlos Osinaga-k “Txap†grabatua. Diskoa fresko eta alaia izan zen, beren gaztetasunaren seinale, eta aparteko esperientzia hark proiektu sakonagoetan murgiltzeko gogoa piztu zieten. Modu honetan aurkezten dute beren azken proeiktua, ROCKA TA URREZKO KOMONA, Bonberenean lagunartean burutua, eta ilusioak eta lanak aurrera ateratzea ahalbidetu digutena. Diska, Partitura liburua eta Bideoklipaz osatutako lana da eta berrogei musikari inguru bildu dira Bonberenean Txap-en gidaritzapeko grabaketan. Entzutearen entzutez hain ezagunak zaizkigun Rock abestien bertsio bilduma osatu dute, iada memoria musikal kolektiboan kokatzen diren abesti hauei berrinterpretazio bat emanez eta berraien txaranga munduan berria zaigun sonoritate batekin esperimentatuz. Bereziki 80.hamarkadan Euskal Herrian eta baita beste hainbat lekutan piztutako mugimendu sozialari egin diote erreferentzia (R.I.P., La Polla Records, Piperrak, Ramones,TheClash garai hartako esentzia eta mezuak isladatu nahian. Oroimenean iraungo duten hitzak dira, ez ditu haizeak eramango eta inork ezingo ditu ixilarazteko erosi hitz hauek urreaz ere eros ezin daitezkeen horietakoak baitira.  Estilo ezberdinak lotu dituzte rock-aren ildotik, eta generazio eta garai ezberdinen arteko zubia eraikitzen saiatu dira. Horixe izan da proiektu honek eskeini diena eta entzuleoi iritsiarazi nahi dietena, eta honekin jardungo dute lanean datozen garaietan ere.
Hona hemen DBH4ko ikasleek eginiko zenbait lan metaliteratura dela eta. Goza ezazue irakurketarekin!
NIRE EGUNKARIA
Apirileko egun euritsu batean, nire egutegia antolatu beharra nuela
pentsatu nuen.Mahai gainean jarri eta hiruzpalau orri eta zenbait arkatz edo bolígrafo
hartu nituen.Erregela bat hartu eta apirila hilabeteko egunkaria egin nuen,
euriaren soinua entzuten nuen bitartean.Lanean jo ta su ari nintzen bitartean,
gosea sartu eta txokolatezko bokadillo handi bat egiten hasi nintzen eta jaten
nuen bitartean, telebistan telesail interesgarri bat zegoela ohartu nintzen beraz,
telesaila ikusten geratu nintzen ordu terdiz.Arratsaldeko 7ak ziren eta pix
egitera Joan nintzen komunera, pix egin ondoren nire egunkaria egiten hasi
nintzen.Pauso bikainean nengoen eta bat batean nire ama etorri zitzaidan,
erosketekin.Konturatzerako, arrats osoa igaro zen eta ez nuen deus ere
egin.Afaldu ondoren, ohean sartu eta gustora antolatzen hasi nintzen nire
egutegia; lehenik, esaminak apuntatu nituen, gero urtebetetzeak, eta azkeneik,
festak apuntatu nituen.Eguneko azken orduan egin nuen nire egunkaria eta egun
guztia nahi nuena egiten egon nintzela ohartu nintzen.Halaxe egin nuen
egunkaria, apirileko egun euritsu eta aspergarri hartan
Amaia Lakunza
Liburu guztietatik jakintsuenetarikoa naiz eta hizkuntza guztietako hitzak alfabetikoki dakizkit. Hizkuntza guztietan nago eta zein hitz existitzen diren jakiteaz aparte, beraien definizioak, sinonimoak… esaten ere badakit. Dendetan oso estatua, entziklopediekin batera. Hiztegi familiaren artean ez gara gutxi, adibidez, Elhuyar, Santillana…baina ni bizi naizen etxean ez gara bakarrik bizi, beste liburu mota asko daude: Aisialdirako, adibidez, 7X7, Arotzaren eskuak, 110. Street-eko geltokia; Hiztegiak, ni Elhuyar etaSantillana; Entziklopediak, Salbat, Larousse eta atlas motakoa bakarra dago, baina oso zaharra da bera, Elkar du izena. Ezin gara kexatu bizi garen egoeraz, baina jabeak bideojokoetan gutxiago ibili eta gutako norbait ireki eta irakurtzen hasiz gero, askoz zoriontsuago izango ginateke eta horrela erabiliak izan eta zoriontsuago izango ginateke eta horrela erabiliak izan eta zoriontsuago zahartuko ginateke.
Iker Berakoetxea
Norbaiti zerbait kontatu edo beraretaz gogoratzen zarela adierazteko askotan honena e-mail bat idaztea izaten da. Alde batetik, ez duelako gasturik eta segundo gutxi batzuk bakarrik irauten duelako beste pertsonaren korreora iristen. Bestalde, alde txarrena, e-maila ez daukan jende guztiak eta ordenagailuan nahiz mugikorretan interneta eduki behar da bestela ezin dira irakurri.
Korreo hau idazterakoan garbi eduki behar duzu nori bidali nahi diozun, bestela, ezingo duzu bidali nahi diozuna ondo eta xehetasun guztiarekin idatzi. E-maila hau idazteko orrian, lehendabizi letra tipoa eta tamaina aukeratu, nahiz eta gehienetan jarrita dagoen bezala izaten den. Hau dena aukeratu eta gero, nola hasi, zer eta nola kontatu izaten da arazoa. Aurreko hori nola egin pentsatzen hasten zara eta konturatzerako zehatz mehatz dakizu zer idatzi. Horrekin batera behatzek automatikoki zure burutik pasatzen dena idazten dute. Uste baino lehenago zure bizitzako zati bat ordenagailuko pantailan ikusten duzu. Baina idatzitakoarekin bat datorren kantu edo abesti bat etortzen zaizu burura eta hori e-mailean bidaltzea erabakitzen duzu mezuarekin batera. Kantua mezuan kargatu bitartean zuk ere entzun egiten duzu, entzutean konturatu gabe abesten hasten zara.
Ondoren, bidali agindu batekin zure pentsamenduak sarean barrena galtzen dira mezu hartzailearen bila
Joana Bildarratz
Eleberri bat idazteko ezer gutxi behar da: paper zuria, idazteko zerbait eta imajinazioa. Hiruak lortu ezkero, eleberri bat idazteko prest egongo zara. Berdin dio eguna ona, txarra, alaia edo tristea izatea, horren arabera eleberriak seguruenik zeure umorea islatu ahal izango du.
Behin idazteko prest zaudenean, imajinazioa sorraraziko dizun zerbait bilatu edo begiratu behar duzu: argazkiak, telebista, prentsa, paisaia… Eta eleberriaren gaia finkatuko duen ideia nagusia hautatu. Oso garrantzitsua da idazten hasten zaren momentutik erlojuaz ahaztea eta presarik ez izatea. Bestela, askotan detaile asko idatzi gabe geratu ohi dira eta idatziak aberastasuna galtzen du.
Istorioa aurrera doan neurrian, zeure bizipen pertsonalak edo ingurukoen kontakizun errealak aipatzeak ere eleberria aberastu dezake, errealitatearekiko lotura mantentzea komenigarria baita.
Pauta guzti hauek bete ezkero idazlebihurtu ahal izango duzu zeure burua. Hori bai, ez ahaztu guztia egun batean idaztea ezinezkoa dela. Hainbat egunetan idazteak egun ezberdinetako ikuspuntuak azaltzeko aukera ematen du eta ondorioz, irakurlearen arreta pizten lagundu dezake.
Jone Amonarriz
Idazti behar dudan testuaren arabera, orriaren aurrean jarririk, modu batera edo bestera pentsatzen dut.
Ipuin edo istorio bat bada idatzi beharrekoa, fantasia eta irudimenari neure burutik alde egiten uzten diot, baina bestalde, erreala den zerbaiti buruzko testua bada agindutakoa, nire bizitzari eta pentsaerari gehiago egiten diot kasu, sentitzen dudanari alegia.
Adibidez, euskararen egunean literaturako irakasleak euskarari buruzko hausnarketa bidali ondoren, etxeko salako sofan eseri nintzen eta nire inguruan pentsatzen jarri. Pare bat aldiz ahizpari oihu egin nion gauzak behar bezala ez egiteagatik eta ondorioz, nik iseka batzuk jaso nituen. Eserlekuan postura ona hartu, orria magalean jarri eta boligrafoa eskuan nire hizkuntza ofizialari buruz pentsatzen hasi nintzen, eta orduantxe ikastolak urrezko Q-a irabazi zuenez erlazio bat ematea bururatu zitzaidan eta horrela hasera eman nire testuari.
Euskal Herriko gazte, heldu eta zaharren pentsamoldea kontuan hartuz, nirea barne, ondorioak ateratzen hasi nintzen. Orduan, gurasoak iritsi ziren etxera eta hori aprobetxatuz, sukaldera joan nintzen ura edatera eta pixka bat amarekin hitz egitera. Berriz sofan eseriz, nire heziketa akademikoanpentsatzen jarri nintzen, eta horri buruz ideia nagusienak idazti nituen.
Eta amaitzeko, dena laburbildu nuen eta esaldi on bat idazteko gogoarekin, euskaldunok asko erabiltzen dugun bta ipini nien. Horrela bukatu nuen nire hausnarketa eta ondoren nire gurasoei iritzia eskatuz, gustura geratu nintzen nire lanarekin eta beraiek emandako erantzunarekin.
Maddi Agirrezabala
Egunero – egunero idazten dut nire egunerokoan, egin behar ditudan gauza guztiak.
Nire egunerokoa hamar hilabetez dago osatuta, bertan, hutsune batzuk daude, abenduak hemeretzitik, urtarrilak sei arte. Oporrak direla eta, atsegina da hutsune hau ikustea nire denbora librea adierazten duelako eta oso gustukoa dudalako. Bi urtez dago osatuta nire egunerokoa, irailak zortzian hasten da eta abenduak hogei eta hamaikean bukatzen da lehenengo urtea. Bigarrena, aldiz, urtarrilak batan hasten da eta uztailaren bostean bukatzen da.
Egunerokoaren lehen orrialdean astelehenetik ostiralera bitarteko ordutegia aurkituko duzu, adibidez astelehenekoa idatziko dizuet.
Astelehenetan asignatura bat gutxiago edukitzen dugu eskolara bederatzietan sartzen garelako, lehen orduan, matematika, bigarrenean, gizarte, gero denbora librea ordu erdi batez. Hirugarren orduan, argazkigintza hautazko asignatura moduan, laugarren orduan, gaztelera edo euskara edukitzen dugu, astez behin trukatzen dira, ordu batean klasetik irteten gara bazkaltzera joan eta arratsaldean bostgarren orduan, soinketa eta azkenik ingelesa edukitzen ditugu.
Egunerokoaren azken orrialdeetan ohartxoak daude. Bertan, nire lagunek idazt didate. Adibidez:
Apa!!wapixima!!zmz??esperoet ondo, bestela jeje!
Ba ez dakit zer esan, ze dena bakizu, jiji!
Oso maja zeala ta ez aldatzeko iñoiz!mxk!
Kpmz!
Maria Goya
Literatura betidanik izan dugu gurekin, munduaren hasieratik, gure mendeetara iritsi arte. Hasieran, praileek eta goi mailako karguko gizonek bakarrik zuten idazteko ahalmena eta jakituria. Cervantes, Nostradamus, Dante, Da Vinci… ziren mende horietako idazlerik ospetsuenak. Euskal Herrian, aldiz, Bernard Etxepare, euskarazko lehen liburua idatzi zuena, eta Joanes Leizarraga, biblia euskeratu zuen lehena izateagatik dira aipagai.
Literaturan zati garrantzitsua da poesia, hainbat poeta garrantzitsu, Pablo Neruda eta Gabriela Mistral txiletarrak, Federico Garcia Lorca eta Rafael Alberti espainiarrak, Jose Luis Borges eta Alfonsina Storni dira. Poeta kontenporaneoak berriz,, Juan Jose Alcolea edo Nicolas del Hierro, beste batzuen artean dira aipagai.
Bukatzeko, gaur egungo literatura dut aztergai. Mundu mailan ezagututako atzerritar asko ari dira ospea lortzen, Ken Follet, J.K. Rowling, J.R.R. Tolkien, baita Isabel Allende ere. Estatu mailan Toti Martinez de Lezeak eta Ana Maria Matutek idatzitako liburuak dute ospe gehientsuena. Euskal Herrian, Bernardo Atxaga da idazlerik onena, Joseba Sarrionandia eta Anjel Lertxundi atzean dituelarik.
Martin Orzaiz
Familia arteko edo lagunetako norbait kanpoan edo atzerrian izanez gero, komunikatzeko aukera gutunen bidez izan daiteke, ez al zaizue iruditzen? Baina horrek ere bere gastuak suposatzen ditu, izan ere, zigilua eta sobreak erosi behar dira bidali behar dugun gutunarentzako. Horregatik, astean behin edo bi astez behin bidaltzea komenigarria izango litzateke, adibidez, aurreztu nahi baldin badugu. Material guztia eskuratutakoan, jadanik idazteko ordua ailegatu dela esan daiteke, beraz, esku artean ditugun axota eta paperarekin edonora joan gaitezke etzatera, esertzera, makurtzera…eta gure istorio edo kontakizunak idatzi. Ez dugu kontzentrazio maila handirik behar azterketa batean bezala, izan ere, egun bakoitzean eduki dugunaren berri ematean datza eta ez du esfortzu handirik eskatzen. Gainera, bai irratiarekin edo edozein musikarekin egin daiteke lan hau, Bernardo Atxagak idatzi zuen “Ipuin bat bost minututan izkribatzeko” ez bezala. Bertan aipatzen da, esaterako, ulertzen ez dugun musika jartzea komenigarria dela, baina kasu honetan, bai pop, rock, metal, reggae edo musika klasikoa entzutea berdin-berdina da.
Jada nahi adina idatzi dugunean, papera sobrearen tamainan doblatuko genuke eta ondoren sobrea itxi. Baina askotan paperaz aparte beste detailetxoren bat bidaltzen dela ohartu al zarete inoiz? Argazkiak nahiz beste oparitxo txikiren bat, beti ilusioa egiten dizkigutenak, baina hau ez da beharrezkoa.
Orain bakarrik gure hartzailearen helbidea jartzea eta zigilua itsastea faltako zitzaigun. Normalki, helbideak koadernotxo txiki batean edukitzen ditugu gordeak, beraz, orriak pasatzen hasi gure hartzailearenera iritsi arte eta orduan sobrearen aurrealdean idatzita dugun berbera kopiatuko genuke. Eta atzealdean berriz, berdina baina igorlearen datuekin. Zigiluen kasuan, mota bat baino gehiagokoak ezagutzen dira, pegatzekoak eta mingain puntarekin ukitu eta pegatzen diren horietakoak. Erosten duguna erosten dugula, albo batean jarri eta kitto!
Amaitzeko, etxetik irten eta kaleetan egoten diren koloretako postontzietan bota sobrea eta ondoren itxarotea tokatzen da; erantzuna iritsi arte.
Amaia Iraola
Ipuin Bat egitea erraza dirudi hasera batean; nork ezin du egin “Txanogorritxo” edo “Hiru txerritxoak” bezalako ipuinik. Ba ez da erraza, ipuinbat idazteak las asko baitu.
Ipuina zure umetxo maitea bezala maitatu behar duzu. Pazientzia eta denbora eman behar diozu, baina denbora hori ezin da galdu, aprobetxatu egin behar da.
Lehenengo eta behin, ipuinaren gaia pentsatzen da zentzu handiarekin. Normalean hau izaten da zailena, askotan ez baitzaizu gai honik bururatzen. Ondoren, gaia jakinda, ipuineko pertsonaiak pentsatzen dituzu eta ipuineko arazoa zein den ere bai.
Horiek denak buruan edukita, errazena istorioa idaztea da. Baina hori bai, bururatzen zaizkizun ideia guztiak ez dira batera idatzi behar, bestela ipuina oso motza geratuko baitzaizu.
Behin bukatuta, bertan izando duzu zure ipuin maitea.
Asier Capa
Ipuin bat idazten hasi aurretik, oso desatsegina egiten zaizun zerbait egin behar duzu, etxean erratza pasa adibidez, ipuina idaztea gustagarriagoa izan dadin.
Etxea txukundu ondoren, mahaira joan eta ingurutik gustukoen dituzun gauzak kendu. Hori egin ondoren, begiratu leihotik, elurra ari du, eta zu etxean zaude, kanpora atera eta ondo pasa nahi duzu, baina lana egin behar da. Bota azken begiratu bat leihoari eta jaitsi pertsianak. Eseri mahaian eta atera sakelatik gogokoen duzun boligrafoa, hau inguruan dituzun gauza guztietatik politena izan dadin.
Hartu orri zuri bat eta jarri zure aurrean, inguruan izaten duzun orratzezko erlojua ere hartu denbora kontrolatzeko. Piztu irratia eta jarri oso bolumen baxuan, isiltasun desatseginak saihesteko eta honekin ez entretenitzeko.
Egin duzu zatirik zailena, jaitsi sukaldera eta hartu hozkailuan dagoen pastel gozo hori eta egin hozka. Segi lasai ura edatera eta gero komunera. Orain ezerk ez zaitu etengo lanean ari zaren bitartean joan eta eseri mahaian. Ordu erdi joana da hasi zarenetik eta nekatuta zaude. Lasai, segi lanean, idatzi lehen esaldi bat, saiatu “bazen behin” edota “duela urte asko” bezalako hasierak alde batera uzten. Bilatu zure bizipenetan luzatu eta interesgarri bihurtu daitekeen zerbait.
Baduzu lehen ideia bat. Atera hortik pertsonaien eta egoeraren deskribapenak osaturiko paragrafo bat. Zati bat egina dago. Altxa orain eta eman paseo bat eta edan laranja zukua bost minutuko atsedena hartzen duzun bitartean.
Itzuli zure aulkira, gutxi geratzen da eta. Ez duzu atseden gehiagorik beharko. Utzi letrei irteten, ez pentsatu idazten ari zaren bitartean eta utzi ortografia amaierarako. Ongi ari zara, baina irudi erakargarri bat jarri behar duzu amaierarako irakurle guztiak aho zabalik uzteko. Amaitzeko unean, oroitu horrenbeste negar eginarazi zizun pelikula hartaz eta saiatu antzeko zerbait egiten.
Zorionak! Egin duzu ipuina. Erlojuari begiratu, irratia itzali eta atera elurrarekin ondo pasatzera.
Imanol Eguren
Ipuin bat bost minututan idazteko lehenik eta behin behar beharrezko dituzu paper zuria eta boligrafo bat eta kronometro bat zeinek denboraren pasira adieraziko dizun.
Ez zaitez jarri zure gelako betiko horma zuriari begira, atera zaitez balkoira eta jar zaitez bertako mahian. Hasi aurretik ase itzazu zure gorputzaren beharrak, ondore molesta ez zaitzaten eta har ezazu aspalditik sukaldeko armairuan utzita dagoen kantinplora bete urez eta eraman ezazu zurekin balkoira.
Orain begiratu behera eta lehenengo ikusten duzun pertsona deskribatu eta zure ipuineko pertsonaia bezala har dezakezu.
Jadanik bi minutu pasa dira eta baduzu dagoeneko zure ipuineko pertsonaia emaiozu ur tragoxka bat kantinplorari eta ondoren ireki hiztegia ea lehenengo hitza ikusten duzuna, zuretzako deigarria izan dadila, apuntatu eta bilatu loturarenbat zure pertsonaiarekin.
Hiru minutu eta erdi eta bukaera bakarrik falta zaizu ipuina bukatzeko. Bilatu bukaera egoki bat eta kitto.
Oier Zaldua
Gaurko egunak aspergarria ematen du, beraz, kalera ateratzeko gogorik ez dago eta nahiz eta ipuin bat idaztea baina gauza hobegoak egiteko eduki, gaur liburu nazkagarri bat idazteari emango diot denbora guztia.
Lehenik eta behin, tripa ondo bete. Ondoren janari bila ez joateko, eta pixagurea baduzu, egin ezazu pixa ere gero ez altxatzeko. Hori guztia eginh ondoren, gai interesgarri batean zentratu, ipuina ahalik eta interesgarriagoa izateko.
Gaia aukeratu ondoren, hasi ipuina idazten, sarreratxo batetik. Sarrera idaztekopare bat minutu behar dituzu. Sarrera amaitu ondoren pentsakor gelditzen zara, zer egin ez dakizula. Denbora apur bat pasa ondoren, urrengo pasartea burlan duzu. Dagoeneko zailena eginda dago. Ortiz aurrera konturatuko zara historioa bakarrik osatzen ari dela, zure buruak ideiak etengabe jaurtitzen bait ditu, bata bestearen atzetik.
Dagoeneko amaierara iritsi zara eta dezisio bat arrunt bat artu behar duzu:
Historioak amanera tristea ala alaia eduki behar duen. Gaurko eguna aspergarria denez eta umore txarrez zaudenez, amanera triste bat egiten diozu ipuinari, zure haserrea adierazteko.
Hau guztiaren ondoren, atsaldeko lana eginda duzu eta oheruntz joaten zara, gaurko eguna amaitutzat emanez.
Ekaitz Saizar
Eser zaitez toki lasai batean, hiriko zaratatik at. Pentsa ezazu basoan eserita zaudela zuhaitzen azpian, animaliak zure inguruan daudelarik. Arkatza edo boligrafo bat hartu eta orri zuri bat (arkatza hartu baduzu ongi zorroztu, geroago zure mundu magikotik irten beharrik ez izateko). Eta has zaitez idazten, utzi mundua alde batera eta zure istorio, olerki edo kontakizunean egongo bazina bezalaxe egon. Bukatutakoan, lasai, patxadaz, berriro irakurri dena eta gustura bazaude zorionak! Bestela berriro testuaren hasierako lerroko instrukzioetatik irakurtzen hasi.
Igor Agirre
Marra zuzenez betea nago, marra horiek iparralderantz, egoalderantz, mendebalderantz zuzenduak daude. Mota askotako marrak ditut, motzak, luzeak… Nirekin denbora gutxian kilometro ugari egin ditzazkezu. Segundo gutxi batzuetan errepide inguruko txokoak aurkitu ditzazkezu, gasolindegiak, jatetxeak, atseden lekuak etb. Errepidean zoazela eta baduzu ingurua ezagutzen, niri galdetu eta esango dizut. Gaur egun ez nauzue askorik erabiltzen, errazagoa baita gur egungo teknologiaz baliatuz GPS erabiltzea.
Iñigo Alustiza
Ipuin edo istorio bat idazteko, arkatza eta paperaz gain, inspiratuko zaituen zerbait behar duzu zeure aurrean edo inguruan. Gustura sentitu behar zara idazteko momentuan eta alde batera utzi beste gauza guztiak. Askotan, oso zaila egiten da ipuin baten gaia edo hasiera idaztea, horregatik, eserita zauden lekuari begirada bat bota eta lehenengo bururatzen zaizun hitza idatzi ezazu paperean. Hau egin ondoren, gaia hautatuta duzula esan nahi du eta ondoren, idatzi duzun hitzarekin lotura ikusten duzun hitzen zerrenda bat egin, idazteko garaian oso baliagarriak egingo baitzaizkizu. Jada, ipuina idazten hasteko prest zaude.
Lehenik gaiarekin lotura izango duen pertsonaien bat pentsatu eta idatzi ezazu, bertan, nolakoa den ere azaldu beharko duzu. Hasieraren zati bat egina duzu. Ondoren, zein arazo izango duen pentsatu behar da eta horretarako egin ezazu atzera zeure bizitzan eta gogoratu zeuk eduki dituzun arazoak, oso baliagarriak izango zaizkizu idazteko garaian. Hau egin ondoren gauzak buruan nahasiak eduki ezkero, egin ezazu geldialdi bat eta prest egongo zara jarraitzeko.
Minutu batzuk pasa ondoren, berriro ere eser zaitez idazteko asmoz. Pentsa ezazu oso gutxi falta zaizula bukatzeko eta horrek animatuko zaitu. Orain egin behar duzuna oso garrantzitsua da, zeren eta honekin bukatuko baituzu ipuina, lehenik ea ongi ala gaizki bukatzea nahi duzun pentsatu. Esan duda hau egiteko, begiratu itzazu zeuk irakurritako liburu batzuen bukaerak eta errazago egingo zaizu. Azkenik, irakur ezazu ipuina eta sinatu, denek jakin dezaten zeinek idatzi duen.
Itxaso Rivera
Gizakiaren duda handienetako bat orri baten aurrean jartzen denean, bere buruak sentitzen duena eta pentsatzen duena adieraztea da. Hau batzuetan, eginbehar oso zaila bihurtzen da. Baina, badaude elementu batzuk, modu egokian erabiltzen baditugu, idaztea asko errazten digutenak. Horietako bat, geure burua da. Honek, geure bihotzeko sentimenduak ordenatzen eta zuzentzen ditu, eta gainera, orri txuri baten aurrean idazteko gaitasuna ematen digu. Beste faktore garrantzitsu bat, hiztegiak eta entziklopediak dira. Horiekin, gure ideiak besteekin konpara ditzakegu, eta mundua hobeto ezagutu. Baina, garrantzitsuena gogoak dira, horiek gabe ez dago ezer egiterik. Izan ere, horiek dira bidea gure ideiak ezin hobeto adierazteko. Gogoak baditugu, eta egiatan saiatzen bagara, testu ezin hobea aterako zaigu, eta guk azaldu nahi duguna besteei jakinaraziko diegu modu ezin hobean.
Mikel Alvarez
Lasai eta gustura idazteko lehenik eta behin boligrafoa eta hamar bat orri zuri beharko dituzu. Eser zaitez toki lasai batean, orria non jartzeko mahai eroso batekin. Begiak itxi bi minutuz eta saiatu pentsatzen zure ametsetako paisaia liluragarri horietako bat. Horrez gain, zure istorioan azalduko diren pertsonaien ezaugarriak, izenak… eta azkenik, lotu hitz hauek istorio ikusgarri bat bezala, ahal den erakargarriena izan dadin irakurlearentzat. Bukatu ondoren, hiru lau aldiz irakurri eta gustura geratzen bazara, hortxe duzu bost minututan eginiko lan bat. Ez bazara gustura geratu, testuaren lehenengo lerrotik irakurtzen hasi eta egin gustura geratu arte behin eta berriz.